Home Omhoog

Het is wat speculeren maar je kunt je voorstellen dat de alchemisten die heimelijk lood in goud wilden veranderen hun financiers bedonderden door ze met simpele vingervlugheid te overtuigen van hun kunnen. De bisschop van Parijs maakt er in de 13e eeuw melding van:

"Duistere zaken zijn vaak toegedicht aan magiŽrs. Aan de andere kant komen deze wonderen vaak tot stand door menselijke vingervlugheid en trucs"

De exacte wetenschap had wellicht meer succes. De 13e eeuwse Roger Bacon bijvoorbeeld experimenteerde toen al met lenzen en telescopen. Hij wordt soms in verband gebracht met goochelen omdat hij beelden liet bewegen en een bronzen hoofd kon laten spreken. Hij schrijft:

"Er zijn mannen die illusies creŽren door de vlugheid van bewegen van hun handen, of door de veronderstelling van velen door ingenieuze apparaten, of door een vertoning in het donker of door gebruikmaking van een vertrouweling en zo vele wonderlijke zaken vertonen welke niet bestaan."

Goochelaars worden door hem in verband gebracht met ingenieuze apparatuur en met een vertoning in het donker.

De beroemde schrijver Geoffrey Chaucer schrijft in de tweede helft van de 14e eeuw:

"Want ik ben er zeker van dat er een wetenschap is
Waarbij men diverse apparaten maakt
Zoals de "tregetours" doen
Want vaak heb ik op feesten duidelijk vernomen
Dat "tregetours" (*) in een grote hal
Water lieten verschijnen en een boot
En dat ze in de hal heen en weer roeiden
Soms lieten ze een woeste leeuw verschijnen
Soms lieten ze bloemen ontspringen in een weiland
Of wijnstokken met witte en rode druiven
Soms een kasteel van kalksteen
En als hij het wilde verdween het"

(*) Goochelaars die veel met apparaten werkten werden "tregetours" genoemd.

Wellicht lijken bovenstaande kunsten overdreven. Echter, hoewel het vrij onbekend is was optische apparatuur om beelden te projecteren in die tijd al bekend. Diverse wetenschappers deden er onderzoek naar en zelfs de bril bestond in de late middeleeuwen. Een tregetour welke het klaarspeelde om beelden op een muur (in een hal) te projecteren zou in die tijd zeker grote verwondering teweeg brengen onder zijn publiek. En zoals we zojuist zagen heeft Roger Bacon het ook over "een vertoning in het donker". Hoewel men er vanuit gaat dat de "toverlantaarn" halverwege de 17e eeuw is uitgevonden, om aan het einde van die eeuw in de showbusiness terecht te komen, wil ik toch in overweging nemen dat de projector al veel eerder als amusement kan zijn toegepast door middeleeuwse goochelaars!

 

Omhoog  

Afbeeldingen

Van oudheid naar middeleeuwen

Kerk en overheid

Hekserij

Uiterlijk

Repertoire

Goochelspreuken

Goochelaarsleven