Home Omhoog

Hoe zag een goochelaar eruit?

Op de vroegste afbeelding die we kennen (1404) zien we een goochelaar, buiten zittend aan een ronde houten tafel met enkele omstanders.

Twee bekers en drie balletjes liggen zichtbaar op de tafel en hij heeft zelfs zijn goochelstokje klaarliggen. Boven in het hemelzwerk zien we de planeet "Luna". De kinderen van Luna zijn zwemmers, baders, molenaars, vissers, jagers, vogelvangers en joculatores waaronder specifiek goochelaars. Omdat de maan eb en vloed veroorzaakt is Luna zowel verwant met het water als met de wispelturige, onberekenbare kant van de samenleving. Door de gehele 15e eeuw heen vinden we deze afbeeldingen in min of meer dezelfde vorm.

Verder zijn er ook nog enkele (latere) afbeeldingen te vinden welke niets met de planeet Luna te maken hebben maar waarop wel goochelaars voorkomen waaronder de wereldberoemde goochelaar van een navolger van Jeroen Bosch.

Ook op vroege Tarotkaarten komt de goochelaar voor.

Tarotkaarten werden in eerste instantie als speelkaarten gebruikt. Pas veel later (vanaf de 18e eeuw) ging men ze voor esoterische doeleinden gebruiken. Hierdoor is onze goochelaar uit het tarotspel verdreven en vervangen door de magiŽr.

Als je alle afbeeldingen beter bekijkt is te zien dat men voor die tijd normale tot enigszins luxe kleding draagt. Het is bekend dat speellieden soms werden betaald in kleding of bijzonder mooie stoffen. Erg dure kleding zal doorverkocht zijn maar het is zeker zo dat speellieden wat dit betreft (af en toe) boven hun stand leefden. Graaf Nikolaus von Holstein vraagt zich af:

"Wat wil die speelman van mij want hij draagt duurdere kleding dan ikzelf".

Op het schilderij van Bosch, op de gravure van Breughel en op enkele tarot-kaarten zien we excentriekere kleding. Maar hier zit wellicht een addertje onder het gras. De tekenaar/schilder wilde meer dan alleen een goochelaar laten zien. Zo zou bijvoorbeeld de goochelaar van Bosch de kerkelijke macht vertegenwoordigen welke de mensheid bedriegt en besteelt. Dit wordt o.a. aangegeven door de lange tunieken. Reden om bij deze afbeeldingen extra voorzichtig te zijn met aan te nemen dat het gaat om een representatieve weerklank van een goochelaar uit die tijd.

Zoals we op de afbeeldingen zien ontbreekt nergens het goochelstokje. Het heeft vaak duidelijke "eindjes". Op het schilderij van Bosch zijn deze zelfs wit. Net als nu zien we de goochelstok meestal in de linkerhand.

Zonder een "goochelaarsbuidel" kon een middeleeuwse goochelaar niet. Dit wegens de eenvoudige reden dat een kostuum in die tijd nu eenmaal geen zakken heeft. Op de vroegste afbeeldingen van goochelaars zie je buidels met een ringvormige opening. Eigen ervaring heeft geleerd dat deze buidel voor een goochelaar zeer prettig werkt. Soortgelijke buidels zie je overigens niet alleen bij goochelaars maar worden ook door andere lieden gedragen.

 

Omhoog  

Afbeeldingen

Van oudheid naar middeleeuwen

Kerk en overheid

Hekserij

Wetenschap

Repertoire

Goochelspreuken

Goochelaarsleven