ornament

17e eeuw

prehistorie

klassieke oudheid

vroege middeleeuwen

late middeleeuwen

16e eeuw

17e eeuw

18e eeuw

19e eeuw

Goochelspreuken

In de 17e eeuw komen we voor het eerst de term ‘Hocus Pocus’ tegen. Thomas Ady schreef in 1655 in zijn boek, “A Candle in the Dark”:

‘I will speak of one man … that went about in King James his time … who called himself, The Kings Majesties most excellent Hocus Pocus, and so was called, because that at the playing of every Trick, he used to say, Hocus pocus, tontus talontus, vade celeriter jubeo’

Maar sterker nog, al in 1634 verschijnt een goochelboekje met de titel: ‘Hocus Pocus Junior’ en het leuke is dat hier een hoop goochelspreuken in staan zoals:

Vade, courageous / Passa, couragious

Hei Fortuna nunquam credo, vade courageous

Jubeo celeriter

Mercus mercurius, by the powder of experience, Jubeo

Fortuna variabilis. Lapis inestimabilis, Jubeo, vade, courageous

Vade couragious, celeriter vade

We gaan nog even verder terug in de tijd: In de “Discoverie of Witchcraft” (1584) staan bij enkele trucbeschrijvingen blijkbaar gebruikelijke 16e eeuwse goochelspreuken:

Using magic words, such as: Hey, fortuna furie, nunquam credo, passe, passe when come you sirra

Use words, such as: Ailif, casyl, zaze, hit mel meltat; Saturnus, Jupiter, Mars, Sol, Venus, Mercurie, Lunaor such like

and use certain words over it, such as: Droch myroch, & senaroth betu baroch assmaaroth, rousee farounsee, hey passe passe etc.

Ofwel we overzien een aardige verzameling potjeslatijn. Deed men dit uit artistieke overwegingen, uit gemakzucht of om duidelijk te maken dat het eigenlijk geen echt toveren is maar het er wel op wil lijken?

Hoe zit het trouwens met die goochelspreuken die we nu allemaal nog kennen?

Hocus Pocus Pilatus Pas

Hocus Pocus zou een verbastering zijn van de woorden die Christus sprak tijdens het laatste avondmaal: “Hoc est corpus meum”, wat betekent: “Dit is mijn lichaam”. Pilatus Pas verwijst naar Pontius Pilatus. De bijbehorende religieuze handelingen kwamen op het kerkvolk misschien als “gegoochel” over.

Ook is het mogelijk dat het verwijst naar de Latijnse onzin tekst “Hax pax max Deus adimax” maar erg waarschijnlijk lijkt dit niet. Het was dus in ieder geval in de 17e eeuw bekend en waarschijnlijk al veel langer.

Sim Sala Bim

Dit is met zekerheid een na-middeleeuws woord. Het is geïntroduceerd door de beroemde (van oorsprong Deense) illusionist Dante (1883 – 1955) die één van zijn shows deze naam gaf maar eigenlijk komt het uit een Deens sprookje.

Abracadabra

Dit mystieke woord zou uit de Kabbala komen maar zijn oorsprong is mysterieus. De meest bekende theorie is dat het uit het oude Griekenland via het Frans naar hier gekomen is. Dit wordt echter ook weer tegengesproken en het zou zelfs van Babylonische oorsprong zijn. De meest toegekende betekenis is: (ik zal) creëren zoals gesproken, maar in het Arabisch of Armeens betekend het juist weer vernietiging, of verdwijn. Anderen zeggen dat het afstamt van de drie Hebreeuwse woorden: Ab, de vader, Ben, de zoon, en Acadsch, de heilige geest. Het komt voor het eerst in schrift voor in een Latijns receptenboek in de 2e eeuw na Christus. Waarbij het in een driehoeksvorm op papier geschreven met een linnendraad om de hals gedragen moest worden tegen malaria koortsaanvallen. Het weglaten van letters zou het verdrijven van het kwaad symboliseren.

Abracadabra
Jannes de Goochelaar historisch entertainer

© 2018 Jannes de Goochelaar